Navigatie en titel overslaan

Thema's

Nederlands-Indië

Geallieerden

In november 1936 sloten Duitsland en Japan het Antikominternpact, dat gericht was tegen de door de Sovjet-Unie gesteunde activiteiten van internationale communistische partijen. Hitler wilde dat Japan – traditioneel een tegenstander van het Russisch expansionisme in Azië – zich sterker tegen de Sovjet-Unie zou afzetten. Door ratificering van het pact werd Japan tevens geassocieerd met de zogenoemde as Berlijn-Rome, die in hetzelfde jaar tot stand was gekomen. Met Japans ratificering van het Driemogendhedenpact in 1940 verbond het land zich officieel met de asmogendheden. De belangrijkste overige staten in Europa die zich bij hen aansloten waren Roemenië, Bulgarije en Hongarije. In Azië was het Thailand dat zich eind 1941 aansloot bij Japan in de Pacific-oorlog.

De landen die zich actief tegen de asmogendheden verzetten, werden bekend onder de naam ‘geallieerde mogendheden’. Behalve grote staten als China, Frankrijk, Groot-Brittannië, de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, waren dat onder meer Polen, Australië en Canada. Vanaf januari 1942 werden alle landen die de Declaratie van Verenigde Naties onderschreven – met inbegrip van de regeringen in ballingschap van de landen die door Duitsland bezet waren – beschouwd als geallieerde mogendheden. Alle staten die de declaratie ondertekenden, waaronder Nederland, verplichtten zich tot wederzijdse bijstand in de strijd tegen de asmogendheden. Deze strijd zou net zo lang worden voortgezet tot de vijanden van de geallieerden waren verslagen. Ook spraken de ondertekenaars van de Declaratie af geen afzonderlijk vrede te sluiten met een van de asmogendheden. Het was voor de eerste keer dat de term Verenigde Naties in een officieel document werd gebruikt.

De belangrijkste geallieerde landen zijn tijdens de oorlog een aantal keren bij elkaar gekomen voor overleg. Eind 1943 vond in Teheran de eerste conferentie plaats van de Grote Drie: Groot-Brittannië, de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. Besloten werd onder meer de Sovjet-Unie te ontlasten door een invasie van Westerse troepen in Noord-Frankrijk (Operatie Overlord), die volgens de planning in mei 1944 moest plaatsvinden. Op de agenda stond voorts de beëindiging van de oorlog in de Grote Oceaan (de Pacific War). Stalin zegde toe na het einde van de strijd in Europa de oorlog aan Japan te verklaren. In februari 1945 kwamen Roosevelt, Churchill en Stalin bijeen in Jalta, onder meer werd besloten het spoedig verslagen Duitsland in bezettingszones te verdelen. Er zou behalve een Britse, Amerikaanse en Russische ook een Franse bezettingszone komen. Verder kwamen de geallieerden overeen Duitsland te demilitariseren en te denazificeren. In Jalta werd bovendien de deelname bevestigd van de Sovjet-Unie aan de oorlog tegen Japan.

Tijdens de conferentie van Potsdam, in juli 1945, kwamen de geallieerden onder meer overeen dat het South-East Asia Command (SEAC), dat onder leiding stond van de Britse opperbevelhebber Mounbatten, zich ook zou gaan uitstrekken tot Brits-Borneo, Nederlands-Indië (met uitzondering van West-Timor) en een groot deel van Frans Indo-China. Aanvankelijk was SEAC, opgericht in 1943, alleen verantwoordelijk voor Birma, Thailand, Maleisië inclusief Singapore en Sumatra. In de zogenaamde Verklaring van Potsdam eisten de geallieerden bovendien Japans onvoorwaardelijke overgave, op straffe van onmiddellijke en totale vernietiging. Nadat Japan niet op het ultimatum was ingegaan, wierpen de VS op 6 en 9 augustus 1945 atoombommen af op Hiroschima en Nagasaki. Toen ook de Sovjet-Unie aan Japan de oorlog verklaard had, maakte op 15 augustus de Japanse keizer de capitulatie van zijn land bekend.

Wat kunt u onder dit thema vinden?
Alles met betrekking tot Amerikanen, Canadezen, Australiërs enzovoort.

Literatuurverwijzingen

J. Ellis, Brute force: allied strategy and tactics in the Second World War, (New York 1990). 

R. Overy, Why the allies won (London 1995).

G. Weinberg, A world at arms: a global history of World War II, (Cambridge 2005).