Navigatie en titel overslaan

Thema's

Nederland

Steun en Opvang

Overig

Het Derde Rijk kende sinds 1933 de NS-Volkswohlfahrt (NSV), in het bezette Nederland werd in 1941 de hiernaar gemodelleerde Nederlandse Volksdienst (NVD) opgericht. Deze welzijnsorganisatie op nationaalsocialistische grondslag had als doel orde te brengen in het grote aantal particuliere liefdadigheidsorganisaties. De zorg van de NVD strekte zich in alle openheid alleen uit tot degenen die in ‘erfbiologisch’ opzicht gezond waren; ‘onvolwaardigen’ vielen hier in principe niet onder. Minder validen kwamen op het tweede plan en degenen die behoorden tot de door de nazi’s vervolgde groepen kwamen uiteraard niet in aanmerking voor sociale zorg. De meeste leden waren NSB’ers. Door het hele land werden opvangtehuizen voor moeders, kleuterverblijven, vakantiekolonies en andere herstellingsoorden gevestigd.

Nauw verbonden met de NVD was de stichting Winterhulp Nederland (WHN). Beide organisaties hadden voor een groot deel hetzelfde personeel, maar Winterhulp, gemodelleerd naar het Duitse Winterhilfswerk, profileerde zich minder uitdrukkelijk als nationaalsocialistische organisatie. Met Winterhulp, dat zich officieel ten doel stelde alle behoeftige Nederlanders hulp en ondersteuning te verschaffen, probeerde de bezetter in contact te komen met brede lagen van de bevolking. Winterhulp zag het vooral als haar plicht gezinnen met veel kinderen en aanstaande moeders extra zorg te verlenen. Het gebaar van sociale bewogenheid pakte echter averechts uit en bij de bevolking wekte Winterhulp vooral ergernis. Ondanks de schijn van het tegendeel werd de organisatie vooral als een Duits initiatief beschouwd dat in de plaats kwam van de vertrouwde particuliere liefdadigheidsorganisaties.